اهمیت تحرک سالمندان

توسط آسایشگاه

اهمیت تحرک سالمندان

تحرک سالمندان

در حق پدر و مادرتان نیکی کنید و اگر یکی از آنها یا هر دو پیر و سالخورده شوند و موجب رنج و زحمت شما، مراقب باشید کلامی که بر زبان می آورید موجب رنجش خاطر آنان نشود و کمترین آزاری به آنها مرسانید و به ایشان با اکرام و احترام سخن بگویید .   « سوره اسرا- آیه 23»
تعریف سالمندی:
سالمندی پدیده ای است که بوسیله تغییرات بیولوژی ، فیزیولوژی ، بیوشیمی و آناتومی در سلول های بدن ایجاد می شود و این تغییرات با طول زمان بر کار سلول ها اثر می گذارد.  سالمندی پدیده ای است الهی ، همگانی و طبیعی که شامل تمام موجودات جاندار و بی جان می شود.
آغاز سالمندی:
معمولاً بالاتر از 60 سال را سالمندی می نامند ولی حقیقت این است که تعیین مرز مشخص شروع سالمندی و خاتمه جوانی تا حدی مشکل است . در انسان سه نوع سن شرح داده میشود:
1-سن زمانی (قانونی) که بر اساس تقویم مشخص می شود.
2-سن فیزیکی (جسمی)که بر اساس تحولات بدنی در انسان تعیین می گردد.
3-سن روانی که بر حسب هوش، عواطف و احساس و سایر عوامل روانی تعیین می گردد.
بنابراین برای تعیین دقیق سن سالمندی باید عوامل مذکور را مورد توجه قرارداد. برخی قبل از رسیدن به 65 سالگی علائم و آثار سالمندی را دارند و در برخی حتی در این سنین و یا بالاتر هم آثار سالمندی دیده نمی شود . لذا باید به سالمندی زودرس و دیررس نیز توجه نمود.
سالمندان و بحران جمعیت :
طی 40 سال گذشته ، به روایت آمار، جمعیت سالمندان در کشور ما 3 برابر شده و این روند صعودی تا سال 2050 باعث میشود که یک چهارم جمعیت کشورمان به گروه سالمندان اختصاص یابد. با توجه به این وضعیت ضرورت دارد توجه ویژه ای به این گروه سنی ( به ویژه زنان سالمند که در مقایسه با مردان، شرایط بغرنج تری دارند) مبذول شود.
سندرم بی حرکتی در سالمندان:
تحرک سالمندان از آنجا اهمیت پیدا می کند که بی حرکتی منجر به عوارض زیادی در آنها می گردد و سلامتی آنها را تهدید می کند که به این صورت تعریف می شود:
مجموعه علائم فیزیکی ، متابولیسمی و روحی که به دلیل عدم تحرک سالمندان بوجود می آید و موجب اختلال در تعادل سالمندان می شود.
عللی که باعث سندرم بی حرکتی می شود از این قرار است: بیماری های مزمن که شخص را زمین گیر می کنند ( بیماری های مزمن استخوانی ، مفصلی و عضلانی ) این بیماری ها از طریق درد یا ضعف باعث تقلیل حرکات و یا عدم تحرک سالمندان به طور کامل می شوند.
تظاهرات کلینیکی سندرم بی حرکتی:
بی حرکتی به بیشتر اعضاء آسیب می رساند . برخی از این آسب و عوارض ، سریع و بعد از بی حرکتی کوتاهی بوجود می آید و برخی، به دلیل عدم تحرک سالمندان بصورت طولانی ایجاد می شود به طور کلی اثر و تظاهرات بالینی بی حرکتی در دستگاه های مختلف بدن بصورت زیر نمایان می گردد که در اینجا تنها به ذکر نام آنها بسنده می کنیم :
1-تظاهرات قلبی و عروقی ( اختلال کار قلب- آمبولی و ترومبوز عروق)
2- تظاهرات تنفسی
3-تظاهرات هضمی ( تقلیل حرکات دودی شکل روده – قطع رفلکس دفع- تغییر در عادت روزمره – تقلیل قدرت عضلات دافعه مقعد)
4-تظاهرات ادراری
5-تظاهرات دستگاه حرکتی
6-تظاهرات متابولیسمی سالمندان بی حرکت
7-تظاهرات روانی
نقش ورزش در سالمندان:
در گذشته بیشترین توجه معطوف به تشویق افراد جوان و میانسال برای شرکت در فعالیت های بدنی بود و توصیه برنامه ورزشی به منظور حفظ توانایی های افراد سالمند رواج چندانی نداشت.با ارتقاء معیار امید به زندگی و بیشتر شدن تعداد افراد سالمند مرد و زن، توجه متخصصین جوامع مختلف به سوی ورزش و تحرک سالمندان به عنوان یک موضوع جدی مورد توجه قرار گرفته است.
گرچه تغییرات فیزیولوژیک که بواسطه شرکت در تمرینات ورزشی رخ میدهد برای نوجوانان ، جوانان و بزرگسالان شناخته شده است اما این انتظار نمی رود که تأثیر تمرینات بر روی سالمندان به همان میزانی باشد که در سایر گروه های سنی مشاهده می کنیم . هدف عمده تشویق به ورزش و  تحرک سالمندان حفظ تندرستی و کاهش تآثیر عوامل منفی بر روی سلامتی است مانند اینکه شرکت در تمرینات می تواند سطح کلسترول و تری گلیسرید را کنترل نماید . همچنین شرکت در فعالیت های منظم ورزشی انعطاف پذیری عضلات را بهبود بخشیده و از سرعت روند نزولی قدرت واستقامت عضلانی و استقامت قلبی تنفسی جلوگیری می کند.
انواع ورزشهایی که برای سالمندان مفید است:
درزیر به ورزشهایی که برای سالمندان می تواند مفید باشد ذکر شده  و در مورد هر یک به مختصر توضیح داده شده است .
1-راه رفتن : در هوای آزاد حداقل 20 دقیقه با سرعت پنج کیلومتر ( سرعت متوسط) در ساعت دو بار در روز بهترین و آسان ترین ورزش هاست و باعث تسریع جریان خون و تغذیه سلول های مغزی می شود.
2- شنا : در آب گرم ورزش مفرح و لذت بخشی است و به حفظ دامنه حرکتی مفاصل و طول طبیعی عضلات کمک می
کند و گردش خون را بهبود می بخشد.
3-دوچرخه سواری : برای فعالیت تمام بدن دوچرخه سواری ورزش مفیدی است ولی آن دسته از افراد مسنی که مشکل زانو دارند باید از آن اجتناب کنند یا از دوچرخه های ثابت استفاده کنند و زین آن را طوری تنظیم کنند که زانو کمتر خم شود.
4-گلف: ورزش خوبی است و متناسب با سالمندی است.
5-ورزش های تنفسی:  یکی از مهمترین ورزشها است. با ورزش های تنفسی، ظرفیت تنفسی فرد افزایش می یابد و اکسیژن بیشتری وارد ریه ها می شود که به جذب هموگلوبین خون گردیده به سلول ها می رود و در نتیجه سلول ها از اکسیژن و تغذیه کافی بهره مند می گردند.
6- یوگا: از جمله ورزش هایی است که موجب تقویت جسم و روان می گردد.یوگا نیازی به فعالیت و حرکت زیاد بدن ندارد ، در واقع نوعی حرکت و نرمش است که در حالت سکون و آرامش صورت می گیرد و موجب نیرو بخشیدن به عضلات ومفاصل و اعصاب و ارگانهای داخلی میشود با این ورزش دستگاه گردش خون کمک می کند تا اکسیژن مورد نیاز سلول ها به اندازه کافی به وسیله جریان خون در دسترس آنها قرار گیرد تا سوخت و ساز بدن به خوبی انجام شود.
7- ورزش بدن سازی: انجام یک سری حرکا ت در حفظ قدرت و استقامت بدنی مفید است .( نکته: منظور از بدن سازی کار با وزنه های سنگین نمی باشد.)
8- فعالیت بی نظیر چمن زنی و باغبانی باعث بهبود جریان خون شده و در روحیه سالمندان بسیار تأثیر گذار است.

تهیه و تنظیم: زهرا رسولی

بیمارستان شهید رجایی شیراز